Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında belgili folklortanıwshı ilimpaz, filologiya ilimleriniń doktorı, professor Qallı Ayımbetovtıń tuwılǵanına 115 jıl tolıwına arnalǵan «Milliylikti qásterlew jolında» atamasındaǵı eslew keshesi bolıp ótti.

Mektepke shekemgi tálim fakulteti tárepinen shólkemlestirilgen ilajǵa filologiya ilimleri boyınsha filosofiya doktorı, docent Q.Mámbetov, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası, shayır J.Óteniyazov, alımnıń shańaraq aǵzaları, perzentleri, aqlıqları, professor-oqıtıwshılar hám studentler qatnastı.

Eslew keshesin fakultet dekanı M.Allambergenova basqarıp bardı.

Ilajda sózge shıqqanlar tárepinen atap ótilgenindey, Qallı Ayımbetov mektepte oqıp júrgen balalıq dáwirinen baslap xalıq ertekleri, qıssaları hám dástanlarına oǵada qızıqtı. Abubakir Divaev tárepinen jazıp alınǵan «Alpamıs», «Qız Jibek», «Qoblan» sıyaqlı dástanlar, ulıwma xalıq awızeki dóretpelerindegi waqıya bolajaq folklortanıwshınıń qálbinen tereń orın iyeledi.

Mektepti pitkergennen soń Tórtkúl qalasındaǵı pedagogikalıq texnikumnıń tayarlıq bólimine oqıwǵa kirip, bul jerde dramalıq dógerektiń baslıǵı, «Tań nurı» truppasınıń suflyorı, jaslar shólkeminiń byuro aǵzası, «Qızıl muǵallim» qoljazba jurnalınıń xatkeri, respublikalıq siyasiy-aǵartıw bóliminde sawatsızlıqtı saplastırıw boyınsha inspektor praktikant, «Erkin Qaraqalpaqstan» gazetasınıń juwaplı xatkeri sıyaqlı juwapkerli wazıypalardı atqardı.

Bul jerdegi oqıwın pitkergennen soń mektepler ushın milliy tildegi tuńǵısh sabaqlıqlardı dúziw jumıslarına belsene qatnastı. Atap aytqanda, S.Májitov hám Q.Áwezovlar menen birgelikte «Álipbe», «Qaraqalpaq til sabaǵı», «Til tanıw kitabı», V.Eraliev penen birge «Egedeler sawatı», Alım Samay ulı menen birgelikte «Esap» sabaqlıqların dúzip baspadan shıǵarıwǵa eristi. Jıynalǵan awızeki dóretpelerdi sistemaǵa túsirdi hám olardı klassifikaciyalap shıqtı.

Ol kóp ǵana folklorlıq mádeniy miyraslardı yadında saqlaw uqıbına iye boldı. Ásirese, naqıl-maqal, tolǵaw, ańız, kúldirgi sózler, anekdotlar súyikli janrları edi.

1929-jılı Qallı Ayımbetov Genjebay Ubaydullaev penen birgelikte arab imlasınan latın imlasına ótiw boyınsha qaraqalpaq tili orfografiyasınıń joybarın dúzip shıqtı.

1930-jılı Alma-Ata pedagogikalıq institutınıń ádebiy-lingvistikalıq bólimine oqıwǵa kirdi.

Dúnya júzi klassikleriniń shıǵarmaların qaraqalpaq tiline awdarıw islerine de úles qosqan. Ol xalıq awzınan jazıp alınǵan «Alpamıs» hám «Edige» dástanların 1937-jılı Moskva qalasında aspiranturada oqıp júrgen dáwirlerinde baspadan shıǵarıwǵa erisedi. Ekinshi jer júzilik urıstıń baslanıwı menen kóplegen jaslar qatarında Watandı qorǵawǵa qatnastı hám urıstan kelgennen soń jáne qaraqalpaq ádebiyatın izertlewge kiristi.

1957-jılı «Qaraqalpaq sovet dramaturgiyasınıń tariyxınan ocherkler» degen atamada kandidatlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵadı. Sol jılı Tashkent qalasında ótkerilgen qaraqalpaq kórkem óneri hám ádebiyatınıń dekadasına baylanıslı usı tarawdaǵı miynetleri múnásip bahalanıp, oǵan «Qaraqalpaqstanǵa xızmet kórsetken kórkem óner ǵayratkeri» ataǵı berildi. Sonday-aq, onıń qaraqalpaq filologiyasınıń payda bolıwınan XX ásirdiń 30-50-jıllarına shekemgi dáwirin izertlew hám rawajlandırıwǵa qosqan úleslerin esapqa alıp, 1958-jılı «Qaraqalpaqstanǵa xızmet kórsetken ilim ǵayratkeri» ataǵı berildi.

1965-jılı «Qaraqalpaq xalıq jıraw-baqsıları» atamasındaǵı doktorlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵap, xalqımızdıń mádeniyat tariyxında úlken orın tutatuǵın baqsı-jırawlardıń ómiri, repertuarların izertlewge arnalǵan bul miyneti «Xalıq danalıǵı» atamasında kitap bolıp baspadan shıqtı. Bul dóretpe qaraqalpaq ádebiyatın dáwirlerge bóliw, qaraqalpaq baqsı-jırawları, qıssaxanlarınıń shejire kestesin islep shıǵıwı menen ilimiy jańalıq sıpatında qabıl etildi.

Qallı Ayımbetov «Qıylı-qıylı qılwalar», «Júyeli sózler» sıyaqlı yumorlıq shıǵarmalardıń da avtorı bolıp tabıladı.

Eslew keshesinde ilimpazdıń ómiri hám dóretiwshiligine arnalǵan hújjetli film, sonday-aq, instituttıń talantlı studentleriniń atqarıwındaǵı saxnalıq kórinisler hám koncert baǵdarlaması ilaj qatnasıwshılarınıń dıqqatına usınıldı.

NMPI baspasóz xızmeti.