Respublikamızda tariyx iliminiń rawajlanıwına hám joqarı ilimiy-pedagogikalıq kadrlar tayarlawǵa belgili dárejede óziniń úlesin qosqan ilimpaz – tariyx ilimleriniń doktorı, professor Berdambet Shamambetov usı jıldıń 29-avgust kúni dúnyadan biymezgil kóz jumdı.

Berdambet Shamambetov 1935-jılı 30-iyunda Kegeyli rayonında tuwıldı. Ol rayon orayındaǵı orta mektepti ayrıqsha bahalar menen pitkerip, 1954-jılı Tashkent qalasındaǵı Orta Aziya mámleketlik universitetiniń Tariyx fakultetine oqıwǵa kirip, onı 1959-jılı tabıslı pitkerip, ózi oqıǵan mektepte tariyx páni boyınsha muǵallim bolıp miynet jolın basladı. Ol 1960-jıldıń may ayında rayon Jaslar awqamınıń basshısı etip saylandı hám tórt jıl dawamda rayon jaslarına basshılıq etti. «Bul jıllar, meniń ushın ómir mektebi hám eń qádirdan doslar arttırǵan dáwir boldı», – dep esleytuǵın edi ustaz.

Ol 1963-1967-jıllarda Kegeyli rayonlıq «Kegeyli» atındaǵı xojalıq birlespesinde, rayonnıń ózinde basshı lawazımlarında islep, óziniń shólkemlestiriw qábiletlerin kórsetti.

Berdambet Shamambetov 1967-jılı Ózbekstan Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan fililalınıń Tariyx, til hám ádebiyat institutına tariyx qánigeligi boyınsha aspiranturaǵa kirdi.

Ol 1970-jılı Orta Aziyada belgili tariyxshı, tariyx ilimleriniń doktorı, professor Atabay Sadıkov basshılıǵında «Подготовка сельскохозяйственных кадров в Каракалпакстане в 1928-1941 годы» temasında kandidatlıq dissertaciyasın tabıslı jaqlap shıqtı hám Tariyx, til hám ádebiyat institutında kishi ilimiy xızmetker bolıp jumısın dawam etti.

Berdambet Shamambetov 1971-1975-jıllarda oblastlıq partiya komitetiniń úgit-násiyat bóliminde belsendilik penen jumıs isledi hám ilimiy jumısların da dawam etti. Jumıs babında ol respublikanıń qala hám rayonlarında tez-tez bolıp, úlken shólkemlestiriwshilik jumısların alıp bardı hám jergilikli kadrlardıń ósiwine óz úlesin qostı. Sonday-aq, bul jıllar oǵan respublika awıl xojalıǵı menen jaqınnan tanısıwına múmkinshilik berdi hám ol toplaǵan tájiriybelerin keleshektegi ilimiy jumıslarında paydalandı.

Berdambet Shamambetovtıń ilimiy jumısların esapqa alıp, 1975-jılı fevral ayında onı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń (Nókis mámleketlik universiteti) tazadan shólkemlestirilgen kafedrasın basqarıwǵa shaqırdı. Bul oǵan ilimiy-izertlew jumısların dawam ettiriwge múmkinshilik berdi hám onıń ilimiy jumısların esapqa alıp, 1977-jılı Ózbekstan Respublikası Joqarı attestaciyalıq komissiyası (JAK) qararına muwapıq oǵan docent ataǵı berildi. Bul jumısta ol 1984-jılǵa deyin isledi hám universitettiń oqıw-tárbiyalıq jumıslarına belsendi qatnastı.

Ol 1984-jıldan baslap Ózbekstan Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan filialınıń Tariyx, til hám ádebiyat institutı direktorınıń orınbasarı lawazımında isledi hám filialdıń Prezidium aǵzası etip saylandı. Bul jumıstı ol belsendilik penen alıp bardı hám instituttıń ilimiy jumısların jańa dóretiwshilik basqıshqa shıǵardı. Bul lawazımda ol eki jılǵa shamalas tabıslı jumıs alıp bardı.

Universitet rektorı, akademik Charjaw Abdirov Berdambet Shamambetovtıń belsendiligin hám iskerligin kórip jumısqa shaqırıp, ol kafedra baslıǵı lawazımına keldi hám onı universitet jámááti júdá jaqsı qabıl etti.

Berdambet Shamambetovtı universitet rektoratı 1986-jıldıń yanvar ayında Tariyx, huqıqtanıw hám geografiya fakultetiniń dekanı lawazımına sayladı hám bul fakultette ol 1992-jılǵa shekem basshılıq etti.

Berdambet Shamambetov bul fakultetti basqarǵan jılları – joqarıdan jabılǵan yuridika qánigeligin qayta ashıw maqsetinde respublikanıń yuridika qánigeligine qansha kadr kerek ekenligin anıqlap shıǵıp, bul máseleni joqarı shólkemler aldına másele etip qoydı, nátiyjede 1989-jılı Moskvadaǵı yuridikalıq Joqarǵı Keńesiniń qararına muwapıq yuridika qánigeligi universitette qayta ashıldı hám bunda Berdambet Shamambetovtıń tolıq úlesi bar ekenin aytıwımız orınlı.

Respublikamızdıń joqarı oqıw orınlarında «Qaraqalpaqstan tariyxı» páni tek Tariyx fakultetinde oqıtılıp, fakultetler aralıq kólemde oqıtılmas edi. Usı jaǵdaydı esapqa ala otırıp, professor Qıtaybek Sarıbaev penen birge ol 1988-jıldan baslap universitet rektoratı aldına «Qaraqalpaqstan tariyxı» pánin barlıq fakultetlerde oqıtıw máselesin qoydı hám 1989-1990-oqıw jılınan baslap universitettiń barlıq fakultetlerinde «Qaraqalpaqstan tariyxı» páni 34 saatlıq oqıw baǵdarlaması tiykarında oqıtılıp basladı. Usıǵan baylanıslı Tariyx, huqıqtanıw hám geografiya fakultetinde jańadan «Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıqları tariyxı» kafedrası shólkemlestirilip, oǵan kafedra baslıǵı etip professor Qıtaybek Sarıbaev basshılıq etti.

Berdambet Shamambetov 1992-1993-oqıw jılınan baslap Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik institutı rektorı, akademik Jumanazar Bazarbaevtıń usınısı menen pedinstituttıń «Ulıwma tariyx» kafedrası docenti, keyin usı kafedranıń baslıǵı lawazımında isledi.

Ol institutta ilimiy jumısın dawam etip, 1994-jıl may ayında Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyasınıń Tariyx institutında doktorlıq dissertaciyasın tabıslı jaqlap shıqtı hám tariyx ilimleriniń doktorı dárejesin alıwǵa miyasar boldı. Bul waqıya Qaraqalpaqstan Respublikası ilimpazları arasında úlken kóterińkilik penen kútip alındı hám jas tariyxshı ilimpazlarǵa ilimiy jumısların jedellestiriwde kúsh jiger berdi.

Berdambet Shamambetov 1995-jıldan baslap Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında tazadan ashılǵan Tariyx, geografiya hám biologiya fakultetiniń dekanı lawazımında jumıs alıp bardı.

Usı jılları institut rektorı, akademik Jumanazar Bazarbaevtıń baslaması hám qollap-quwatlawı menen fakultet dekanı Berdambet Shamambetovtıń basshılıǵında studentlerdiń «Kerder arxeologiyalıq ekspediciyası» shólkemlestirildi. Nátiyjede Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis rayonı aymaǵında jaylasqan Kerder mádeniyatına tiyisli tariyxıy estelik orınlarında keń kólemde arxeologiyalıq qazıw jumısları alıp barıldı. Bul ekspediciya jumıslarında tariyx ilimleriniń doktorı Mırzamurat Mambetullaev belsendilik kórsetti. Sol izertlewlerdiń nátiyjesinde ilimiy konferenciyalar ótkerilip, Kerder qalası qaraqalpaqlardıń IV-XI ásirlerdegi iri oraylıq qalası ekenligi anıqlandı.

Berdambet Shamambetov fakultet dekanı bolıp islegen jıllarında Nizamiy atındaǵı Tashkent mámleketlik pedagogikalıq universiteti tájiriybesinde fakultette eki jańa qánigelik: Tariyx-geografiya hám Tariyx-huqıqtanıw qánigeliklerin ashıwǵa miyasar boldı.

1998-jıldan baslap ol Tariyx fakulteti «Tariyx» kafedrasınıń professorı lawazımında oqıw-tárbiya hám ilimiy jumısın dawam etti.

Berdambet Shamambetov usı islegen dáwirinde Qaraqalpaqstan tariyxınıń áhmiyetli máselelerin izertlewge óziniń salmaqlı úlesin qostı. Onıń usı jılları 6 (altı) monografiya hám kitapları birgeliktegi avtorlıqta baspadan shıqtı. Sonnan 4 (tórt) monografiya: «Подготовка сельскохозяйственных кадров важная задача партийной организации», «Политические процессы в Туркестане», «Qaraqalpaqstannıń awıl-xojalıǵı (1965-85-jj)», «Аграрное развитие Республики Каракалпакстан 1965-85 гг.: опыт и проблемы», al birgeliktegi avtorlıqta 2 (eki) miyneti: «Qaraqalpaqstannıń jańa tariyxı», «Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan tariyxınıń dárekleri» miynetleri jarıq kórdi.

Sonıń menen birge, Berdambet Shamambetov óziniń ilimiy-izertlew jumıslarınıń nátiyjesinde 120 dan aslam ilimiy maqalaları xalıqaralıq hám Ózbekstan Respublikasınıń ilimiy jurnallarında baspadan shıqtı, xalıqaralıq hám respublikalıq ilimiy-teoriyalıq konferenciyalarda bayanatlar jasadı.

Húkimetimiz tárepinen Berdambet Shamambetovtıń miynetleri esapqa alınıp 1964-, 1974-jıllarda Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń «Húrmet jarlıǵı» menen sıylıqlandı.

Berdambet Shamambetovtıń keń kólemli ilimiy-pedagogikalıq xızmetlerine baha berilip, húkimetimiz tárepinen 1991-jılı «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen bilimlendiriw xızmetkeri» hám 1996-jılı «Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen ilim ǵayratkeri» mámleketlik ataqları berildi. Berdambet Shamambetov «Ózbekstan Respublikası Xalıq bilimlendiriw aǵlası hám Qaraqalpaqstan Respublikası Xalıq bilimlendiriw aǵlası» kókirek nıshanlarınıń iyesi boldı.

Usı dáwirde oǵan úlken isenim bildirip, tórt jıl dawamında Ózbekstan Respublikası Joqarı attestaciyalıq komissiyası (JAK) ekspert komissiyasınıń aǵzası, Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpakstan bólimi Tariyx, arxeologiya hám etnografiya institutı janındaǵı kandidatlıq dissertaciyasın jaqlaw qánigelestirilgen Keńesiniń aǵzası hám baslıǵınıń orınbasarı lawazımında isledi. Berdambet Shamambetov 2020-jılı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti janında shólkemlestirilgen ilimiy dárejeler beriwshi (PhD) Ilimiy keńes aǵzası boldı.

Ol ómirlik joldası Ayımjan Qalniyazova menen bes perzentti tárbiyalap, oqıtıp, kamalǵa keltirdi.

Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı rektoratı, miynet jámááti hám barlıq jámiyetlik shólkemleri atınan respublikamızda tariyx iliminiń rawajlanıwına hám joqarı ilimiy-pedagogikalıq kadrlar tayarlawǵa belgili dárejede óziniń úlesin qosqan ilimpaz – tariyx ilimleriniń doktorı, professor Berdambet Shamambetovtıń qaytıs bolıwına baylanıslı onıń shańaraq aǵzaları, perzentleri, aǵayin-tuwısqanları, birge islesken kásiplesleri hám shákirtlerine tereń qayǵırıw menen kewil aytadı.