Rus tili hám ádebiyatı kafedrası – Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı

	Kafedrası baslıǵı: Turabaeva Nazira Aytmuratovna
	[icon name=”phone” class=”” unprefixed_class=””] тел:+998 99 317 70 72
	[icon name=”envelope-o” class=”” unprefixed_class=””] e-mail: naziraturabaeva0909gmail.com
	[icon name=”edge” class=”” unprefixed_class=””] kafedra sayti:

Turabayeva Nazira Aytmuratovna – filologiya ilimlerinin kandidatı, docent. 1972-jıl 9-sentyabrde Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 1989-jılı Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetine oqıwǵa kirip, 1994-jılı NMPIdi rus tili hám ádebiyatı muǵallimi qánigeligin ayrıqsha bahalar menen tamamladı. Pedagogikalıq jumısın 1994-jılı rus tili metodikası hám praktikumı kafedrasında basladı. 2008-jılı “Qaraqalpaq tili leksikasınıń rawajlanıwına ózbek tiliniń tásiri” temasında kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. 1 oqıw qollanba, 4 oqıw-metodikalıq qollanba, 50 den aslam ilimiy maqala hám tezislerdiń avtorı. Házirgi waqıtta “Rus hám qaraqalpaq tillerinde “Watan” konseptiniń reprezentativligi” atamasında doktorlıq dissertaciyası (DSc) ústinde izertlew jumısların alıp barmaqta. 2025-jıldan rus tili hám ádebiyatı kafedrasınıń baslıǵı.

Tiykarǵı kurslar: “Hozirgi rus tili til bilimi tiykarları menen”, “Rus hám qaraqalpaq tilleriniń salıstırmalı tipologiyası”, “Tilshunoslikning madaniy aspektlari.”

Ilimiy qızıǵıwshılıǵı: rus tilin salıstırmalı úyreniw.

🏛 Kafedra tariyxı

Rus tili hám ádebiyatı kafedrası 1937-jılı Tórtkúl mámleketlik muǵallimler institutı (házirgi Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı) bazasında shólkemlestirilgen. Kafedra shólkemlestirilgen kúnnen baslap Qaraqalpaqstan Respublikasında rus tili hám ádebiyatı boyınsha qánigeler tayarlaytuǵın áhmiyetli ilimiy-metodikalıq orayǵa aylandı.

Dáslepki professor-oqıtıwshılar quramı Rossiyadan kelgen joqarı mamanlıqqa iye qánigelerden ibarat bolǵan. Olardıń arasında ataqlı pedagog hám alımlar G. D. Petrov, L. A. Sarajev, P. G. Gopshteyn, docentler P. I. Senin hám A. N. Sidorov, oqıtıwshılar T. A. Ivanova, Sedleckiy hám basqalar bar edi. Olardıń kúsh-ǵayratı menen qısqa waqıt ishinde qaraqalpaq rus tili hám ádebiyatı mektebiniń tiykarın salıwshıları bolǵan jas ilimiy-pedagogikalıq kadrlar toparın tayarlawǵa erisildi.

👩‍🏫 Kafedra baslıqları (jıllar boyınsha)

№	Familiyasi, atı, a’kesinin’ atı	Ilimiy da’rejesi/ atag’ı	Basshılıq jılları
1	L. A. Saradjev	—	1937–1950jj.
2	G. D. Petrov	professor	1958 jılg’a shekem
3	A. Djaksybaev	dotsent	1960–1962jj.
4	P. I. Senin	dotsent	1963–1974jj.
5	N. A. Urumbaev	professor	1970–1980jj.
6	A. U. Umarov	professor	1970–1980jj.
7	A. J. Jarimbetov	—	1970–1980jj.
8	K. M. Koshanov	professor	1990–2000jj.
9	U. Yu. Matkurbanov	dotsent	1990–2000jj.
10	Yu. X. Matkurbanov	dotsent	1990–2000jj.
11	N. B. Orimbetova	dotsent	2000–2010jj.
12	T. J. Xalmuratov	dotsent	2000–2010jj.
13	E. N. Yeshniyazova	dotsent	2010–2018jj.
14	A. A. Xodjaniyazova	dotsent, p.i.k.	2018–2025jj.

👥 Professor–oqıtıwshılar quramı

Kafedra quramına 20 dan aslam oqıtıwshı kiredi, sonıń ishinde:

1 filologiya ilimleriniń kandidatı, professor;
8 ilim kandidatı (filologiya hám pedagogika boyınsha);
5 docent;
5 aǵa oqıtıwshı;
Assistentler hám stajerlar.

	Qoshanov Qutlimurat Moyatdinovich – filologiya pánleri kandidatı, professor. 1951-jılı 21-yanvarda Kegeyli rayonında tuwılǵan. 1974 jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedinstitutın tamamlaǵan. Qánigeligi: rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshısı. 1978 jılı “Rus hám internacional leksikalıq ózlestirmeler qaraqalpaq tiliniń sózlik quramın bayıtıw deregi sıpatında” temasında kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. Ilmiy izertlew jumısları – bul tiller ara ózlestirmelerdi izetlew. Joqarı oqıw orınları, mektep hám kolledjler ushın 50 den artıq monografiya, sabaqlıq hám oqıw qollanbalar, sózlikler avtorı. Ózbekston Respublikası hám shet ellerdegi ilmiy jurnallarda basılǵan 250 den artıq ilimiy-metodikalıq maqalalar avtorı. Q.M.Qoshanov “Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen Jaslar Ustazı”, Ózbekstan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw ministrliginiń húrmet jarlıqları, Ózbekstan Respublikası Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan, Ózbekstan Respublikası xalıq bilimlendiriw aǵlası.1989-jıldan “Ilim hám Jámiyet” Joqarı attestaciya komissiyasınıń ilimiy-metodikalıq jurnalınıń redkollegiya aǵzası.
	Xalmuratov Tájetdin Jumashevich – filologiya ilimleriniń kandidatı, docent. 1956-jılı 4-avgustta Nókis qalasında tuwılǵan. 1980-jılı Nókis mámleketlik universitetin pitkergen. Qánigeligi: filolog, rus tili hám ádebiyatı muǵallimi. 1994-jılı ol “Házirgi rus tilindegi birgelkili quramlı dánekersiz qospa gápler uqsaslıqlar hám ayırmashılıqlar aspektinde” temasında kandidatlıq dissertaciyasın qorǵadı. Házirgi waqıtta “Sistemalı tillerde dánekersiz qospa gápler” temasında doktorlıq dissertaciyası ústinde jumıs alıp barmaǵda. Xalmuratov T.J. bir neshe ret instituttiń Húrmet jarlıqları, Ózbekstan Respublikası Xalıq bilimlendiriw ministrliginiń Húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan (2004). Qazaqstan Respublikası xalıq bilimlendiriw aǵlası (2005), Ózbekstan Respublikası xalıq bilimlendiriw aǵlası (2008). 30 dan artıq ilimiy hám ilimiy-metodikalıq miynetleri bar.
	Eshniyazova Elmira Naurızbaevna – rus tili hám ádebiyatı kafedrasınıń docenti, filologiya ilimleriniń kandidatı. 1970-jıldıń 10-may kúni Qaraqalpaqstan Respublikası, Nókis qalasında tuwılǵan. 1986-jıldan 1991-jıllar aralıǵında Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde “Filolog, rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshısı” qánigeligi boyınsha oqıǵan. 1991-jıldan beri ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında isleydi. “Izuchenie tvorchestva M.Lermontova”, «Vneklassnaya rabota po literature» atamasındaǵı oqıw qollanbalardıń avtorı, sonday-aq respublikalıq hám shet el jurnallarında basılǵan 60 tan aslam ilimiy maqalalardıń avtorı. Al-Farabiy atındaǵı Qazaq milliy universitetinde bilimin jetilistiriw kursların ótip kelgen. Talabalardıń pán dógereklerine basshılıq etedi. Ilimiy tekstlerdi audarmalaw menen shuǵıllanadı. Tiykarǵı pánleri: «Rus ádebiyatı tariyxı», «Rus ádebiyatın oqıtıw metodikası. Ilimiy qızıǵıw jónelisleri: Rus ádebiyatınıń aktual mashqalaları, ádebiyattı oqıtıw metodikası Baylanıs maǵlıwmatı: e.eshniyazova@mail.ru
	Dilmanov Ilya Oraqbaevich – filologiya ilimleri kandidatı, docent. Ol 1962-jıldıń 15-sentyabrinde Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Kegeyli rayonında dúnyaǵa kelgen. 1990-jılı Mırza Ulıǵbek atındaǵı Ózbekstan Milliy universitetin tamamlaǵan. Qánigeligi – filolog, rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshısı. 2005-jılı “Tuwısqan tillerden epikalıq shıǵarmalardı awdarmalawda milliy ózgeshelikti sáwlelendiriwdiń ózine tán ózgeshelikleri” temasındaǵı kandidatlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. Ilimiy qızıǵıwshılıq sheńberi rus, ózbek, qaraqalpaq hám qazaq ádebiyatları mashqalaları, folklortanıw hám awdarmashılıqtı óz ishine aladı. 100 den aslam ilimiy-metodikalıq shıǵarmalardıń avtorı. “Shuhrat” medalı, “Ózbekstan ǵárezsizliginiń 30 jıllıǵı” kókirek belgisi, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń Húrmet jarlıǵı menen sıylıqlanǵan. Qaraqalpaqstan Respublikası Xalıq bilimlendiriw aǵlası, Ózbekstan Jurnalistler awqamınıń aǵzası.
	Grigoryeva Marina Igoryevna – Rus tili hám ádebiyatı kafedrası úlken oqıtıwshısı. 1980-jılı Nókis mámleketlik universitetiniń rus tili hám ádebiyatı fakultetine oqıwǵa kirdi. 1985-jılı usı joqarı oqıw ornın filolog qánigeligi boyınsha ayrıqsha bahalar menen tamamlaǵan. Rus tili hám ádebiyatı páni mug’allimi. 1985-jılı universitetti tamamlap, miynet jolın Nókis qalasındaǵı 19-sanlı mektepte rus tili hám ádebiyatı páni muǵallimi lawazımında basladı. 1991-jılı Ájiniyaz atındaǵı NMPI “Rus tili” kafedrasında oqıtıwshı bolıp jumıs isledi. Grigoryeva M.I. tárepinen Ózbekstan hám sırt eldegi jurnallarda ilimiy hám ilimiy-metodikalıq maqalalar járiyalanǵan. Shet el ánjumanlarında bayanatları menen belsene qatnasadı. Filologiyalıq joqarı oqıw orınlarınıń bakalavr studentleri ushın “Rus tilin oqıtıw metodikası” atamasındaǵı oqıw-metodikalıq qollanbanıń avtorı. Tashkent “Yetakchi nashriyoti.” Sırt elde qánigeligin arttırıw kurslarınan ótti: Sankt-Peterburg akademiyası diplomnan keyingi pedagogikalıq bilimlendiriw; Al-Farabiy atındaǵı Qazaq milliy universiteti qánigeligin arttırıw hám qosımsha bilimlendiriw institutı. Grigoryeva M.I. Respublikalıq mektep olimpiadasında komissiya baslıǵı hám aǵzası sıpatında qatnaspaqta. Tiykarǵı kursları: “Rus tili tariyxı,” “Rus tili hám ádebiyatın oqitiw metodikası,” “Xalıqaralıq bahalaw izertlewi.” 2024-jılı Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidiumınıń “Watan pidayısı” kókirek belgisi menen sıylıqlandı. Ilimiy qızıǵıwshılıǵı: rus tili hám ádebiyatın oqıtıw metodikası. Innovaciyalıq oqitiw texnologiyaları. Baylanıs maǵlıwmatları: mgrigoreva.63@mail.ru, mgrigoreva.63@mail.ru
	Tursinova Madina Muxanbetjanovna – Ájiniyaz atindagı NMPI rus tili hám ádebiyatı kafedrası oqitiwshısı. 1968 jılı 19 noyabrde RSFSR Rostov oblastı Taganrog qalasında tuılǵan. 1986-1991 jılları T.G.Shevchenko atındaǵı Nokis mámleketlik universitetinde oqiǵan hám ayriqsha bahalarfa tamamlag‘an. Qánigeligi: filolog, rus tili hám ádebiyati oqıtıwshısı. 1993 jıldan baslap Ájiniyaz atindag‘ı NMPI Rus tili hám ádebiyatı kafedrası oqıtiwshısı. «Русский язык» atlı oqıwligi hám xalkara hám respublika jurnallarinda 30 dan aslam ilimiy maqalalar avtorı.
	Abdullaeva Roza Abdullaevna – rus tili ha’m adebiyatɩ kafedrasɩnɩn’ oqɩtɩwshɩsɩ. 1969-jɩldɩn’ 16-fevralda Qaraqalpaqstan Respublikasɩ, No’kis qalasɩnda tuwɩlg’an. 1986-jɩldan 1992-jɩl aralɩg’ɩnda Berdaq atɩndag’ɩ Qaraqalpaq ma’mleketlik universitetinde “Filolog, rus tili ha’m ádebiyatɩ oqɩtɩwshɩsɩ” qánigeligi boyɩnsha oqɩg’an. 1992-jɩldan beri ájiniyaz atɩndag’ɩ No’kis ma’mleketlɩk pedagogikalɩq institutɩnɩn’ rus tili ha’m adebiyatɩ kafedrasɩnda isleydi. “Rus tili” atamasɩndag’ɩ sabaqlɩqtɩn’, sonday-aq respublikalɩq ha’m shet el jurnallarɩnda basɩlg’an 40 tan aslam ilimiy maqalalardɩn’ avtorɩ. Xalɩqaralɩq da’rejedegi RKI C1 sertifikatɩna iye. Ha’r jɩlɩ respublika boyɩnsha o’tkeriletug’ɩn mektep olimpiyadalarda komissiya baslɩg’ɩ ha’m ag’zasi bolɩp qatnasadɩ. Ilimiy ha’m ádebiy tekstlerdi awdarmalaw menen shug’ɩllanadɩ. Tiykarg’ɩ pa’nleri: “Rus tili praktikumɩ”, “Rus tili” (fakultetler aralɩq kursi). Ilimiy qɩzɩg’ɩwshɩlɩg’ɩ: Rus tilin oqɩtɩw metodikasɩ. Baylanɩs mag’lɩwmatlarɩ: r.abdullaevna@mail.ru, rozaabdullaeva2025@gmail.com
	Tólegenova Gulayım Jangabergenovna – Rus tili hám ádebiyatı kafedrasınıń úlken oqıtıwshısı. 1969 jıldıń 04 – iyun kúni Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 1986-1991-jıllarda T.G.Shevchenko atındaǵı Nókis mámleketlik universitetin filolog, rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshısı qánigeligi boyınsha oqıp, pitkerip shıqtı. Ol «Russkiy yazık» sabaqlıǵınıń, 10 laǵan oqıw-metodikalıq qollanbalar, 50 den aslam maqala hám tezisler avtorı. Respublikalıq mektepler aralıq pán olimpiadalarında komissiya baslıǵı, aǵzası sıpatında bir neshe márte qatnasqan. Ilimiy hám kórkem ádebiy tekstlerdi awdarmalaw iskerligi menen shuǵıllanadı. Ingliz tili boyınsha B2 sertifikatına iye. Tiykarǵı oqıtatuǵın kursları: Международное оценочное исследование, Практикум литературы народов СНГ, Русский язык (межфак)
	Genjebaeva Gulbahar Qurbanbaevna – Rus tili hám ádebiyatı kafedrası úlken oqıtıwshısı. 1970-jıl 27-aprelde Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Nókis qalasında tuwılǵan. 1988-1993-jılları Moskva pedagogika mámleketlik universitetinde “Milliy mektepte rus tili hám ádebiyatı” qánigeligi boyınsha oqıdı. Pitkeriwden soń rus tili hám ádebiyatı páni oqıtıwshısı qánigeligin aldı. 1993-jıldan Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń rus tili hám ádebiyatı kafedrasında miynet etpekte. Filologiya fakultetleri studentleri ushın mólsherlengen “Rus tilin oqitiw metodikası” oqiw qollanbasınıń avtorı. Respublikalıq ilimiy-teoriyalıq konferenciya, simpozium hám seminarlarda belsene qatnasadı. 35 ten aslam ilimiy hám metodikalıq jumısları, sonıń ishinde, maqala hám tezisleri basıp shıǵarılǵan. Házirgi waqıtta “Russkiy mir” qorınıń járdeminde “Istoricheskaya pravda o Velikoy Otechestvennoy voyne 1941-1945 godov i borba s ee iskajeniyami cherez fakticheskie materialı i xudojestvennıe proizvedeniya russkix i karakalpakskix poetov” atamasındaǵı ilimiy joybar menen shuǵıllanbaqta. Oqıtatug’ın pánleri: Kórkem tekst analizi, Rus tiliniń stilistikası, Muǵallimniń sóylew mádeniyatı, Rus tilin shet tili sipatında oqitiw metodikası. Ilimiy qızıǵıwshılıǵı: Til bilimi, Rus tilin shet tili sipatında oqitiw metodikası. Baylanıs ushın maǵlıwmatlar: tel.: +998913865095, e-mail: ggenjebaeva70@mail.ru
	Qoshanova Gulbahar Qutlumuratovna – Rus tili hám ádebiyatı kafedrası úlken oqıtıwshısı. 1970-jıl 20-iyunda Qaraqalpaqstan Respublikası, Nókis rayonında tuwılǵan. 1987-jılı Nókis qalasındaǵi 21-sanlı orta mektepti tamamlap, sol jılı T.G. Shevchenko atındaǵı QMU-nıń rus tili hám ádebiyatı fakultetine oqıwǵa kirgen. Universitetti 1992-jılı tamamlaǵannan keyin, 1992–1996-jılları Ájiniyaz atındaǵı NMPI-da “Pedagogika hám psixologiya” kafedrasınıń stajyor-oqıtwshısı bolıp isleydi. 1996-jıldan 2022-jılǵa shekem “Rus tili hám ádebiyatı” kafedrasında assistent-oqıtwshı bolıp isleydi. 2022-jıldan búginge shekem “Rus tili hám ádebiyatı” kafedrasında úlken oqıtwshı bolıp qızmet atqarıp keledi. Házirgi kúnde ol “Pedagogika” kafedrasınıń ılimiy izleniwshisi bolıp, “Joqarı tálim oqıw orınlarında talabalardıń oqıw dárejelerın xoshametlew mexanizmi” temasında PhD dárejesi ushın dissertatsiya ústinde islemekte. Qoshanova Gulbahar Qutlumuratovna xalıqaralıq hám respublikalıq ılimiy konferenciyalarda shıǵip sóylep, bayanatları menen belséne qatnasıp keledi. Onıń 50 den artıq ılimiy maqalaları bar: oqıw kitaptarı, oqıw qollanbaları, orta mektep, licey, kollejler hám joqarı oqıw orınlarına arnalǵan jumısları, JAK sistemasında hám shet jurnallarda járiyalanǵan ılimiy maqalaları hám tezisleri. Tiykarǵı kursları: “Házirgi zaman rus tili hám til bilimi tiykarları”, “Rus tili” (fakultetleraralıq). Ilimiy qızıǵıwı –Hazirgi zaman rus tili. Baylanıs ushın: koshanovagulbahar@gmail.com
	Ruslan Dospanov – Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı rus tili hám ádebiyatı kafedrasınıń aǵa oqıtıwshısı, awdarmashı, “RUSLAN PEREVOD” JShJ awdarma kompaniyasınıń tiykarın salıwshısı hám basqarıwshısı. 1997-jılı N.K.Krupskaya atındaǵı Gorlovka mámleketlik shet tilleri pedagogikalıq institutınıń shet hám rus tilleri fakultetin pitkergen. 1997-1999-jılları “Inglis tili hám ádebiyatı” kafedrası assistenti, 2007-2009-jılları Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı rektorınıń járdemshisi lawazımlarında islegen. 2008-jılı Xalıqaralıq Fulbrayt qorı arqalı AQShtıń Nyu-York universitetiniń jazǵı mektebinde “Amerika civilizaciyasın úyreniw” baǵdarlaması boyınsha bilim aldı. 2013-jılı Latviya universitetiniń bilimlendiriw fakultetinde “Bilimlendiriwdi basqarıw” qánigeligi boyınsha ilimiy stajirovkanı tamamlaǵan. Qorı Niyaziy atındaǵı Milliy pedagogika universiteti QQ filialınıń biypul tiykardaǵı abituriyenti. Bir qatar oqıw qollanbaları hám 30 dan artıq ilimiy maqalaları bar. 2024-jılı 13.00.07 – “Bilimlendiriwdi basqarıw” qánigeligi boyınsha dissertaciyalıq izertlew nátiyjeleri tiykarında monografiya baspadan shıǵardı. Bir neshe tildi biledi. Ilimiy qızıǵıwshılıqları: Bilimlendiriwdi basqarıw, awdarmashılıq, rus hám inglis tilleriniń salıstırmalı tipologiyası, onomastika, rus hám inglis tilleri sintaksisi, 19-ásir rus ádebiyatı. Oqıtılatuǵın kursları: Awdarma teoriyası hám ámeliyatı, Rus tili sintaksisiniń qıyınshılıqları, Rus tiliniń ámeliy kursı, XIX ásir – XX ásirdiń birinshi yarımındaǵı rus ádebiyatı. Baylanısıw ushın maǵlıwmatlar: tel.: +998 91 305 73 55 Elektron pochta: assistant-rector@rambler.ru
	Zarimbetov Abdikamal Abdig’aniyevich – Rus tili hám ádebiyatı kafedrası assistant oqıtıwshısı. 1988-jıl 9-iyun kúni Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 2010-2014-jılları Ájiniyaz atındaǵı NMPI rus tili hám ádebiyatı qánigeliginde oqıdı. 2014-2016-jıllarda Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde Lingvistika: rus tili qánigeligi boyınsha oqıdı. 2016-jıl sentyabr ayınan baslap Ájiniyaz atındaǵı NMPI rus tili hám ádebiyatı kafedrasında jumıs islep kelmekte. Shet el hám respublikalıq ilimiy basılımlarda 20 dan aslam ilimiy maqalalardıń avtorı. Hár jılı xalıqaralıq hám respublikalıq ilimiy konferenciyalarda bayanatları menen qatnasadı. PhD dissertaciyasın jaqlaw ushın ilimiy-izertlew jumısın jazadı. Tiykarǵı kurslar: Házirgi zaman rus tili, Sintaksis, Сравнительная типология русского и родного языков. Ilimiy qızıǵıwshılıǵı: lingvistika tarawındaǵı salıstırmalı izertlew. Baylanıs ushın: kamal_12@mail.ru, kamalzarimbetov@gmail.com
	Elmuratova Sayora Abdullaevna, filologiya pánleri kandidati, dotsent. 2004 jılı Ózbekstan Milliy universitetin tamamlaǵan. Arnawlılıǵı – filolog, Rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshı. 2011 jılı «Házirgi Rus tilinde arnawlı bir atlardıń sóz soǵıw kategoriyalari sisteması hám iskerligi» temasında kandidatlik dissertatsiyasın qorǵaw etken. 3 monografiya, 2 ilimiy qóllanba, 3 sabaqlıq hám de respublika hám shet el jurnallarda 60 tan artıq ilimiy maqalalar avtorı. Xalıq aralıq konferenciyalarda lekciyalar menen aktiv qatnas etedi. Shet elde bilimlerdi jetilistiriw kursların o’tagan: al-Farabiy atındaǵı Kazaxstan Milliy universiteti qasındaǵı bilimlerdi jetilistiriw hám qosımsha tálim institutı. Tiykarǵı sabaqları: Házirgi rus tili, Fonetika, Leksikologiya, Arnawlılıqqa kirisiw, Házirgi rus tilindegi aktiv processler. Qaraqalpaqstan Respublikası Xalıq tálimi a’glasi. Ilimiy qızıǵıwshılıqları: Kognitiv lingvistika. Baylanıs ushın maǵlıwmatlı: sayora_1981@mail.ru
	Dauletbaev Mirmuxammed Polatbaevich – rus tili hám ádebiyatı kafedrası assistant oqıtıwshısı. 1996-jılı Nókis qalasında tuwılǵan. 2019 -jılı Ájiniyaz atındaǵı NMPInıń shet tiller fakulteti rus tili hám ádebiyatı fakultetin tamamlaǵan. 2021-jılı Berdaq atındaǵı QMUnıń filologiya – rus tili fakulteti magistraturasın tamamlaǵan. 2021-jıldan “Rus tili hám ádebiyatı” kafedrasında oqıtıwshı assistenti lawazımında islep kelmekte. Ol onnan artıq basılımlardı basıp shıǵarǵan. Hár jılı xalıq aralıq konferensiyalarda qatnasadı. C1 TRKI sertifikatına iye. 2024-jılı Dauletbaev M. P. “Jıldıń eń aktiv kuratorı” nominaciyasında rektor tárepinen sertifikat penen sıylıqlandı. Házirgi kúnde “Qaraqalpaq hám rus tillerinde abstrakt atlardıń tipologiyası hám leksikografik xarakteristikası” temasında ilimiy jumıs alıp barmaqta. Tiykarǵı kursları: Современный русский литературный язык, Sintaksis, Sintaksistiń qıyın sorawları.
	Mubarakov Musa Baxadirovich – rus tili va adabiyoti kafedrasi stajyori. 1996 jıl 1 iyunda Qaraqalpaqstan Respublikası, Nókis qalasında tuwılǵan. 2018-2022 jıllarda Ajiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutında rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshı qánigeligi boyınsha oqıǵan. 2021-2022 oqıw jılı ushın Mámleketlik Prezident stipendiyasi iyesi. 2022-2024 jıllarda Ajiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń filologiya hám rus tili hám ádebiyatı oqıtıwshı qánigeligi boyınsha magistratura bóliminde oqıǵan. 2023 jıldan Ajiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń Rus tili hám ádebiyatı kafedrasında jumıs islep kelipmekte. Respublika hám shet el jurnallarda 16 dan artıq ilimiy maqalalar avtorı. Inglis tilinen CEFR MULTILEVEL B2 sertifikatına iye. Tiykarǵı kursları: Rus ádebiyatı tariyxı, Shet el ádebiyatı tariyxı, Úlketanıwlıq, Rus tili hám ádebiyatı oqıtıw metodikası. Ilimiy qızıǵıwshılıqları: Rus ádebiyatı tariyxı, Rus tili hám ádebiyatı oqıtıw metodikası. Baylanıs maǵlıwmatlı: mubarakov0696@mail.ru, mubarakov874@gmail.com
	Jangabayeva Gulbahar Temirlyanovna — rus tili hám ádebiyatı kafedrasında stajyor-oqıtıwshı. 1990-jıl 5-aprelde Qaraqalpaqstan Respublıkasında tuwılǵan. 2014-jılı Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetin «Filolog. Rus tili hám ádebiyatı» jónelisi boyınsha tamamlaǵan. 2015–2025-jıllar aralıǵında 29-sanlı orta mektepte rus tili hám ádebiyatı páni muǵallimi bolıp islegen. 2025-jılı Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutının magistraturasın tamamlaǵan. 2025-jıldan beri rus tili hám ádebiyatı kafedrasında stajyor-oqıtıwshı bolıp jumıs isteydi. Ingliz tilinen B2 dárejesindegi xalıqaralıq sertifikatqa iye. Til konseptleri hám metaforalarǵa arnalǵan salıstırmalı tallawlar boyınsha ilımiy maqalalar avtorı. Ilimiy konferenciyalar hám seminarlarǵa belsendi qatnasadı.

🎓 Tálim baǵdarları

Kafedra tómendegi bakalavriat baǵdarları boyınsha studentler tayarlaydı:

Tálim baǵdarı: 60111500 – Ana tili hám ádebiyatı (rus tili hám ádebiyatı)

Tálim baǵdarı: 60111700 – Ózge tilli toparlarda rus tili

Oqıtıw hár bir baǵdar boyınsha 1-4 kurslarda alıp barıladı. Studentler til bilimi hám ádebiyattanıw profilindegi pánlerdi úyrenedi, sonday-aq, region mekteplerinde pedagogikalıq ámeliyat óteydi.

🎓 Magistratura

Kafedrada tómendegi baǵdar boyınsha magistratura bólimi islep tur:

70111501 – Rus tili hám ádebiyatı

Magistrantlar rus tili hám ádebiyatı boyınsha ilimiy-izertlew jumısların alıp barıw, házirgi til bilimi, ádebiyattanıw teoriyaları, oqıtıw metodikasın tereń úyrenedi.

🔬 Ilimiy-izertlew jumısları

Rus tili hám ádebiyatı kafedrası házirgi filologiyanıń áhmiyetli baǵdarları boyınsha ilimiy-izertlew jumısların belsendilik penen alıp barmaqta. Izertlewler Qaraqalpaqstannıń kóp milletli ortalıǵında rus tili, ádebiyatı, oqıtıw metodikası hám mádeniyatlar aralıq baylanıs penen baylanıslı keń kólemli máselelerdi óz ishine aladı.

🔎 Tiykarǵı ilimiy baǵdarlar:

Házirgi til bilimi hám ádebiyattanıw mashqalaları
Rus hám qaraqalpaq tillerin salıstırmalı úyreniw
Rus tili hám ádebiyatın oqıtıwdıń zamanagóy metodları

Kafedra oqıtıwshıları turaqlı túrde xalıqaralıq, respublikalıq hám regionallıq ilimiy konferenciyalarda qatnasadı, Ózbekstan hám basqa mámleketlerdiń ilimiy jurnallarında maqalalar járiyalaydı, oqıw qollanbalar, metodikalıq usınıslar hám monografiyalardı baspadan shıǵaradı.

📚 Ilimiy dógerekler

Kafedrada eki studentler ilimiy birlespesi jumıs alıp barmaqta:

“Ádebiyattı oqıtıw metodikası”
“Tásirli etip oqıw hám teatr kórkem óneri dógeregi”

Bul dógerekler studentlerdiń ilimiy-izertlew kónlikpelerin rawajlandırıw, kásiplik sheberliklerın qáliplestiriw hám olardıń baslamaların qollap-quwatlawǵa xızmet etedi.

🌍 Xalıqaralıq birge islesiw

Rus tili hám ádebiyatı kafedrası jaqın hám uzaq shet ellerdegi jetekshi universitetler menen xalıqaralıq baylanıslardı belsendilik penen rawajlandırıp kelmekte. Kafedra oqıtıwshılar hám studentlerdiń akademiyalıq mobilliligin támiyinlemekte, sonday-aq, xalıqaralıq ilimiy joybarlar, grantlar hám bilimlendiriw baslamalarında qatnaspaqta.

🌐 Birge islesiwshi JOOlar

Moskva mámleketlik pedagogikalıq universiteti (Rossiya)
Rossiya xalıqlar doslıǵı universiteti (Rossiya)
Ál-Farabiy atındaǵı Qazaqstan milliy universiteti (Qazaqstan)
L. N. Gumilyov atındaǵı Euraziylıq milliy universiteti (Qazaqstan)
Abay atındaǵı Qazaqstan milliy pedagogikalıq universiteti (Qazaqstan)
Novosibirsk mámleketlik texnikalıq universiteti (Rossiya)
P. P. Semyonov-Tyan-Shanskiy atındaǵı Lipeck mámleketlik pedagogikalıq universiteti (Rossiya)
A. I. Gercen atındaǵı Rossiya mámleketlik pedagogikalıq universiteti (Rossiya)

Volgograd sociyal-pedagogikalıq universiteti (Rossiya)

📌 Joybarlarda qatnasıw

📘 “Novosibirsk – Nókis” joybarı

Joybar NGTU NETI (Rossiya) menen birgelikte “Postsovet mákanda rus tili” baslaması sheńberinde ámelge asırıldı. Nátiyjede “Til, mádeniyat hám bilimlendiriw” atlı jámáátlik monografiya baspadan shıǵarıldı. 20 dan aslam qatnasıwshı mamanlıǵın arttırıw kursların tabıslı tamamladı.

🌱 P. P. Semyonov-Tyanshanskiy atındaǵı LMPU menen joybarlar (Rossiya)

Kafedra tómendegi joybarlarda qatnaspaqta:

“Mádeniyatqa shúmiw – tildi túsiniw ushın qoyılǵan qádem”
“Poeziya ushin jaratılǵan til…” – ǴMD hám Evropanıń 25 mámleketinen birge islesiwshiler (sonıń ishinde, Franciya, INALCO, “Istok” birlespesi hám basqalar) qatnasıwında

✈️ Akademiyalıq mobillik

Kafedra tómendegi baǵdarlamalar sheńberinde akademiyalıq almasıwlardı belseńdilik penen rawajlandırıp kelmekte:

Drezden texnikalıq universiteti (Germaniya) menen Erasmus + KA171 baǵdarlaması
Oqıtıwshılar shet elde tájiriybe arttıradı hám sabaq ótedi
Shet elli studentler kafedrada bilim aladı hám mádeniy joybarlarda qatnasadı

🎓 Mamanlıq arttırıw

Kafedra oqıtıwshıları turaqlı túrde shet el joqarı bilimlendiriw mákemelerinde mamanlıq arttırıw kurslarınan ótip turadı:

Qazan federal universiteti (Rossiya)
Ál-Farabiy atındaǵı Qazaqstan milliy universiteti (Qazaqstan)
M.Áwezov atındaǵı Qubla Qazaqstan universiteti (Qazaqstan)

🎓 Oqıw iskerligi

Rus tili hám ádebiyatı kafedrası bakalavriat hám magistratura studentlerine tómendegi baǵdarlar boyınsha pánler oqıtılıwın támiyinleydi:

60111500 – Ana tili hám ádebiyatı (rus tili hám ádebiyatı)
60111700 – Ózge tilli toparlarda rus tilin oqıtıw
70111501 – Rus tili hám ádebiyatı (magistratura)

Oqıtıw procesi studentlerde lingvistikalıq hám ádebiyattanıw kompetenciyasın, metodikalıq kónlikpelerdi, sonday-aq, kommunikaciya hám izertlew qábiletlerin rawajlandırıwǵa baǵdarlanǵan. Pánler aralıq baylanıslılıqqa, salıstırmalı analiz hám pedagogikalıq ámeliyatqa ayrıqsha dıqqat awdarıladı.

📚 Pánler dizimi

Bakalavr basqıshı ushın:

Házirgi rus tili
Rus tili boyınsha ámeliyat
Rus tili propedevtikalıq kursı
Rus tilin oqıtıw metodikası
Rus tili tariyxı hám dialektologiyası
Ulıwma til bilimi
Til bilimi tiykarları
Onomastika
Stilistika hám sóylew mádeniyatı
Sintaksis hám punktuaciya boyınsha quramalı máseleler
Rus tili sabaqlarında grammatikalıq tallaw
Rus hám ana tilleriniń salıstırmalı tipologiyası
Mámlekettanıw
Ádebiyattanıw tiykarları
Rus ádebiyatı tariyxı
Balalar ádebiyatı
Jáhán ádebiyatı tariyxı
Rus ádebiyatı propedevtikası
Rus ádebiyatın oqıtıw metodikası
Házirgi ádebiy process
Kórkem shıǵarmanı tallaw hám tásirli etip oqıw
Tásirli etip oqıw ámeliyatı
Rus tili (filologiyalıq bolmaǵan qánigelikler ushin)
Ana tili hám balalar ádebiyatı (filologiyalıq bolmaǵan qánigelikler ushin)
Oqıtıwshınıń sóylew mádeniyatı (filologiyalıq bolmaǵan qánigelikler ushin)

Magistratura ushın:

XX ásir aqırı – XXI ásirdiń basındaǵı ádebiy jónelisler.
Epikalıq shıǵarmalardı analizlew teoriyası hám ámeliyatı.
Ádebiyattanıw teoriyası hám ádebiy sın.
Ana tili morfonologiyası.
Onomastikanıń áhmiyetli máseleleri.
Til biliminiń mádeniyat tanıwǵa tiyisli aspektleri.
Qánigelestirilgen pánlerdi oqitiw metodikası.
Jáhándegi ádebiy protsess.

🏅Auditoriyadan tısqarı iskerlik hám jetiskenlikler

🎓 Studentlerdiń tańlaw hám joybarlarda qatnasıwı

Rus tili hám ádebiyatı kafedrası studentleri xalıqaralıq hám respublikalıq kólemdegi tańlawlar, ilimiy konferenciyalar, olimpiadalar hám dóretiwshilik joybarlarda belsene qatnaspaqta. Olardıń kópshiligi jeńimpaz hám stipendiya iyesi bolıp, háр túrli platformalarda instituttıń abırayın arttırmaqta.

📌 Jarqın jetiskenlikler

Kadrekov Shorasul, 3-kurs studenti, «Очей очарованье: русский язык как средство изображения природной красоты России» atamasındaǵı Xalıqaralıq tańlaw (Nijniy Tagil qalası, 2021-jıl) finalında 1-orındı iyeledi.
Mubarekov Musa, 4-kurs studenti:

– PTScience xalıqaralıq ilimiy jumıslar tańlawınıń I dárejeli laureatı (Moskva, 2020-jıl) – EduOn–ta’lim granti respublikalıq tańlaw jeńimpazı

– “Ilim-pán tarawındaǵı eń belsendi novator student” nominaciyası boyınsha “2020-jıl studenti” ataǵınıń iyesi

– “Mádeniyatqa shúmiw – tildi túsiniw ushın qoyılǵan qádem” hám “Poeziya ushın jaratılǵan til…” xalıqaralıq joybarlarınıń qatnasıwshısı.

🏫 Mektepler menen birge islesiw

Kafedra regiondaǵı ulıwma bilim beriw mákemeleri menen aktiv baylanısta bolıp kelmekte. Sońǵı jıllar dawamında Nókis qalasındaǵı 31-sanlı orta mektep penen birgeliktegi joybar tabıslı ámelge asırılmaqta. Kafedranıń juwapker koordinatorı sıpatında docent E.N. Eshniyazova jumıs alıp barmaqta.

Birge islesiw formaları tómendegilerdi óz ishine aladı:

ashıq sabaqlar hám sheberlik sabaqların ótkeriw
seminarlar hám tematikalıq is-ilajlardı shólkemlestiriw

studentler ushin pedagogikalıq ámeliyat shólkemlestiriw

📖 Baspa iskerligi

Kafedra oqıtıwshıları hár jılı Ózbekstan Respublikası Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi tárepinen usınıs etilgen sabaqlıqlar, monografiyalar hám oqıw-metodikalıq qollanbaların baspadan shıǵaradı.

Avtorlar arasında A.A. Xojaniyazova, E.N. Eshniyazova, N.A. Tórebaeva, S.A. Elmuratova, G.K. Genjebaeva, M.I. Grigoryeva, Yu.M. Shamshetova hám basqalar bar.

Tómendegiler baspadan shıǵarılǵan:

3 monografiya;
1 sabaqlıq;
20 dan artıq oqıw-metodikalıq qollanba;

100 den aslam ilimiy hám ilimiy-hámmebap maqala.